1. Nguồn gốc từ "Bao tử của miền Nam"

Trước khi trở thành chợ hoa, khu vực Bến Bình Đông dọc kênh Tàu Hủ vốn là bến tập kết lúa gạo lớn nhất Sài Gòn từ thế kỷ 19. Do vị trí giao thông đường thủy thuận lợi nối liền Sài Gòn với các tỉnh miền Tây, nơi đây từng được ví là "bao tử của miền Nam" với hàng loạt nhà máy xay xát và các chành lúa (kho chứa) sầm uất.

2. Sự hình thành tự phát của chợ hoa

Sự xuất hiện của những cánh hoa Tết tại bến sông này bắt nguồn từ thói quen của những người nông dân miền Tây. Vào khoảng rằm tháng Chạp hàng năm, các nhà vườn từ Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long... lại dùng ghe thuyền chở hoa kiểng, trái cây ngược dòng nước về Sài Gòn để phục vụ nhu cầu sắm Tết của người dân thành thị.

Họ thường cập bến tại đây, vừa làm nơi trung chuyển hàng hóa đi các quận khác, vừa bán trực tiếp trên thuyền hoặc thuê những lô đất nhỏ trên bờ để bày hàng. Hình ảnh những chiếc ghe đầy ắp hoa mai, cúc vạn thọ, bonsai... nối đuôi nhau trên kênh Tàu Hủ đã dần trở nên quen thuộc và hình thành nên cái tên "Trên bến dưới thuyền".



3. Duy trì và phát triển sau năm 1975

Hoạt động này vẫn được người dân và thương hồ duy trì bền bỉ sau năm 1975. Ban đầu chỉ có vài loại hoa truyền thống như hoa mai, vạn thọ, lay ơn. Tuy nhiên, theo thời gian, chủng loại hoa và cây kiểng ngày càng đa dạng, từ các loại trái cây tạo hình đến những cây bonsai có giá trị cao.
 

4. Trở thành sự kiện văn hóa tiêu biểu của TP.HCM

Nhận thấy giá trị văn hóa và du lịch đặc sắc, chính quyền Quận 8 và TP.HCM đã đầu tư, nâng cấp và chính thức hóa hoạt động này thành Chợ hoa Xuân "Trên bến dưới thuyền". Hiện nay:

• Đây là một trong 19 sự kiện văn hóa, nghệ thuật, lễ hội tiêu biểu thường niên của TP.HCM.

• Không chỉ là nơi mua bán, chợ hoa còn là không gian nghệ thuật với các hoạt động như đờn ca tài tử trên ghe bầu, phố ông đồ, các tiểu cảnh tái hiện làng nghề gốm Vĩnh Long hay hoa Đà Lạt.

• Tuyến đường Bến Bình Đông và Nguyễn Văn Của đã được chỉnh trang, mở rộng để phục vụ du khách tham quan, chụp ảnh.

Giá trị văn hóa

Chợ hoa Bến Bình Đông không chỉ đơn thuần là một ngôi chợ mà là một "bảo tàng sống" tái hiện sống động khung cảnh Tết miền sông nước Nam Bộ xưa giữa lòng đô thị hiện đại. Nó gợi lên sự hoài niệm về nguồn cội và là điểm hẹn văn hóa không thể thiếu của người dân Sài Gòn mỗi độ xuân về.